Halk arasında dingil ismiyle da anılan aks, motorlu araçlarda diferansiyel sisteminden çıkan dönme hareketini tekerleklere ileten çelik mildir. Bir öbür deyişle motorun sağladığı gücü ve torku tekerleğe aktaran modüldür. Bunu yaparken yolcular da dahil olmak üzere aracın tüm yükünü üstlenir. Başkaca araç hızlanırken, viraj girişlerinde, viraj çıkışlarında ya da frene basıldığında güvenliği ve konforu sağlamakla yükümlüdür.

Sağ ve sol olmak üzere iki tane aks konum alır. Aksları oluşturan umum aksamlar keçe, rulman ve körüklerdir. Aksların merkezlenmesini sağlayan aks rulmanları, aks kovanında bölge alır. Aks keçeleri, aks kovanına monte edilir ve aks kovanı ile aks mili arasındaki yağın sızmasını pürüzler. Aks körükleri ise aksın iç ve dış kısmında mahal alır. Dışarıdan gelebilecek yabancı hususların rulmanlara girmemesini sağlar.

Araçların önden yahut geriden çekişli olmalarına nazaran akslar farklılık gösterir. Önden çekişli araçlarda sağ ve sol aksların uzunlukları ve kontakları farklıdır. Geriden çekişli araç modellerinde ise aks uzunlukları birebirdir. 

AKS ARIZASI NASIL OLUŞUR?

Akslar başkaca aracın, yolcularının ve umumî yükünün ağırlığını taşımaya yarar. Akslar sert olacak formda üretilse de, çok yüklenmiş bir araç bazen bir aksı kırabilir. Beğenilmeyen taşıyıcı rulmanları yahut tehlikeli çukurlar aks problemlerinin vesair yaygın nedenleridir.

RULMAN BOZULMASI

Ekseriyetle dışarıdan gelen darbeler sonucunda oluşur. Bununla birlikte rulmanların üzerinde vakitle oluşabilecek aşınmalar da bozulmaya sebep olabilir.

Alışılmadık bir yüksek sesle zorlanma yahut takılma varsa yahut bir araç hareket etmeye başladığında güç almak için uğraş ediyor üzere görünüyorsa, aks hasarı olabilir.

ÇOK YÜK

Akslar başkaca aracın, yolcularının ve umumî yükünün ağırlığını taşımaya yarar. Akslar sert olacak formda üretilse de, şiddetli yüklenmiş bir araç bazen bir aksı kırabilir.

KEÇE DEFORMASYONU

Sıkça karşılaşılan problemlerden biri ise, aks keçesinin deforme olmasıdır. Her ne kadar büyük bir sorun üzere görülmese de yağ kaçaklarına sebep olabileceğinden frenlerin düzgün çalışmamasına neden olabilir.

DARBE

Sürüş esnasında tekerlekleri çevirdiğimiz yanda aks hizasına yahut o kısma gelebilecek kaya, odun vb. cisimlere çarpmaktan kaçınmalıyız. Bu türlü bir senaryoda aks kırılabilir. Yani büyük darbeler de aksın zarar görmesi mümkün bir durumdur.

BOZULMA

Aks başı da sık bozulan kesimlerden biridir. Aks arızası titreme yapar mı, sorusunun yanıtı budur. Direksiyonda olmaması gereken titremeler yaşanır; bu durum aracın ve sürücünün hareket kabiliyetini kısıtlar.

AKS ARIZASI NASIL ANLAŞILIR?

alışan bir aks olmadan tekerlekler hareket etmez. Aşağıdaki sorunlardan biriyle karşılaşırsanız, aracınızı servise götürmeniz gerekmektedir. 

Titreşimler aks hasarını gösterebilir. Aracın altında alışılmadık bir gürültü, garip lastik sallanması yahut bükülmüş bir aksı gösterebilecek yavaş sürüş ve direksiyon eşlik edebilir. Yavaş suratlardaki titreşimler umumiyetle aksta bir sorun olduğunu gösterir. Aks, titreşime neden olacak kadar hasar görürse, çoklukla değiştirilmesi gerekir.

Alışılmadık bir yüksek sesle zorlanma yahut takılma varsa yahut bir araç hareket etmeye başladığında güç almak için uğraş ediyor üzere görünüyorsa, aks hasarı olabilir.

Aracın altında yahut iç lastik kenarında sızan gres yağı.Sızıntı yapan bir aks körüğü, aksın şimdi hasar gördüğü manasına gelmese de, sızıntı nedeniyle ehliyetsiz gres gelecekteki sıkıntılara neden olabilir. 

Vitese takıp gaza bastığınız halde kalkış yapmayan araçta mafsalda kırık bir aks var demektir. Gaza ne kadar basarsanız basın, motor yalnızca devir yapar ve araç hareket etmez. Araç tamir edilene kadar hareket etmeyecektir.

AKS ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Araç sınıflarına nazaran akslar farklılık gösterir. 

Yarım bağımsız aks nedir? 

Arabaların kimilerinde, kamyonet ve 4×4 araçların art akslarında kullanılmaktadır. Vesair aks tiplerine nazaran maliyeti düşük olduğu için araçlarda en sık kullanılan aks tipidir. 

Tam özgür yüzücü aks mili nedir?

Yük kısmıyla alakası olmayan yalnızca difiransiyelden aldığı dönüş hareketini tekerleklere iletmekle hizmetli akstır. Burada yük, koruma ve tekerlek göbeği tarafından halledilmektedir. Tam hür yüzücü aks mili zarar görse (kırılsa) dahi tekerlek yanında kalır.

Üç çeyrek özgür aks mili

Uç kısmı konik olan bu aks tipi, tekerleğe cıvatalı olarak kullanılır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.